Dwyn hunaniaeth a sgamiau: sut i gael eich arian yn ôl

Os cymerwyd arian o’ch cyfrif banc heb ganiatâd, mae rhai camau y dylech eu cymryd. Mae hyn yn berthnasol p’un a yw’ch hunaniaeth wedi’i dwyn, eich cerdyn wedi’i glonio, os oes trosglwyddiad banc anhysbys wedi’i wneud neu os ydych wedi dioddef sgam.

Mae rheolau newydd a ddaeth i rym ar 7 Hydref 2024 bellach yn ei gwneud yn ofynnol i fanciau a darparwyr taliadau eich ad-dalu – hyd at £85,000 – os gwnaethoch anfon arian drwy drosglwyddiad banc yn y DU a’ch bod wedi dioddef twyll trosglwyddiad banc. Rhaid iddynt anfon eich ad-daliad o fewn pum diwrnod gwaith ar ôl i chi wneud cais.

Mae’r rheolau newydd yn cynnwys “tâl-dros-ben dewisol o £100” y gall eich banc neu ddarparwr taliadau ei dynnu o’ch hawliad. Darganfyddwch fwy am sut i gael ad-daliad am sgamiau trosglwyddiad banc yn ein canllaw Mathau o sgamiau.

Darganfyddwch fwy am adnabod, osgoi a rhoi gwybod am sgamiauYn agor mewn ffenestr newydd ar wefan yr FCA.

Os yw rhywun wedi defnyddio’ch cerdyn mewn siop neu ar-lein, rydych wedi’ch cynnwys o dan y Rheoliadau Gwasanaethau Talu.

Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i chi gael eich ad-dalu ar unwaith os mae arian wedi’i gymryd o’ch cyfrif heb eich caniatâd.

Dylech bob amser rhoi gwybod am golli eich cerdyn debyd, neu unrhyw daliadau anawdurdodedig, cyn gynted â phosibl. Rydych yn gyfrifol am unrhyw wariant cyn iddo gael ei roi gwybod amdano, hyd at uchafswm o £35.

Os bydd rhywun yn gwneud taliadau anawdurdodedig ar eich cerdyn credyd, rydych wedi’ch cynnwys o dan y Ddeddf Credyd Defnyddwyr.

Mae hyn yn golygu y dylech allu hawlio’ch arian yn ôl gan eich bod yn gyd-atebol gyda’ch darparwr cerdyn credyd.

Fel gyda chardiau debyd, efallai y byddwch yn atebol am y £35 cyntaf a wariwyd os yw’r cerdyn yn cael ei golli neu ei ddwyn. Fodd bynnag, mae hyn yn aml yn cael ei hepgor os byddwch yn rhoi gwybod amdano’n gyflym ac nad ydych wedi bod yn ddiofal, fel rhoi eich PIN i rywun.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Diogelu cardiau credyd a debyd wedi’i hegluro.

Os yw eich hunaniaeth wedi’i dwyn, efallai y bydd y troseddwr yn ceisio agor cyfrifon banc, neu wneud cais am gardiau credyd a benthyciadau yn eich enw.

Efallai y byddwch yn dechrau cael llythyrau gan fanciau nad oes gennych gyfrifon â nhw, cardiau credyd nad ydych erioed wedi gwneud cais amdanynt, neu gan gasglwyr dyledion nad ydych chi’n gwybod amdanynt. Os bydd hyn yn digwydd, cysylltwch â’ch banc ar unwaith a gwnewch yn siŵr eich bod yn cadw pob gohebiaeth.

Hefyd, cysylltwch ag asiantaethau cyfeirio credyd os yw rhywun wedi gwneud cais am fenthyciad neu gerdyn credyd yn eich enw. Y tri phrif gyswllt yw:

• TransUnionYn agor mewn ffenestr newydd
• EquifaxYn agor mewn ffenestr newydd
• ExperianYn agor mewn ffenestr newydd

Os ydych chi’n credu bod gan rywun eich gwybodaeth drwy ddwyn eich post, neu drwy ailgyfeirio post, gallwch hefyd ffonio gwasanaethau cwsmeriaid y Post Brenhinol ar 03457 740 740Yn agor mewn ffenestr newydd.

Ar yr amod nad ydych wedi gwneud unrhyw beth i gyfaddawdu diogelwch eich cyfrif, dylech gael eich arian yn ôl.

Mae rheolau newydd a ddaeth i rym ar 7 Hydref 2024 bellach yn ei gwneud yn ofynnol i fanciau a darparwyr taliadau eich ad-dalu os gwnaethoch anfon arian trwy drosglwyddiad banc yn y DU a’ch bod wedi dioddef twyll Taliad Gwthio Awdurdodedig. Rhaid iddynt anfon eich ad-daliad o fewn pum diwrnod gwaith ar ôl i chi wneud cais. Mae’r rheolau newydd yn cynnwys “tâl-dros-ben dewisol o £100” y gall eich banc neu ddarparwr taliadau ei dynnu o’ch hawliad.

Rydych chi wedi'ch diogelu os ydych chi'n defnyddio:

• Taliadau Cyflymach: dyma beth fyddwch chi'n ei ddefnyddio fel arfer i anfon trosglwyddiadau banc cyflym am ddim yn syth at berson neu fusnes arall.
• CHAPs: caiff hwn ei ddefnyddio fel arfer ar gyfer trosglwyddiadau gwerth uchel, sy'n sicr o gyrraedd yr un diwrnod. Ar gyfer y trafodion hyn rydych wedi’ch diogelu gan reol gyfatebol a nodir gan Fanc Lloegr.
• Cyn 7 Hydref roedd cod gwirfoddol ar gyfer banciau a darparwyr taliadau. Roedd hyn yn golygu nad oedd unrhyw ofyniad gorfodol i fanciau ad-dalu dioddefwyr twyll APP.
• Mae unrhyw daliadau a wneir ar neu ar ôl 7 Hydref 2024 wedi’u cynnwys, ond os gwnaethoch daliad cyn y dyddiad hwn a’ch bod yn meddwl y gallai fod yn sgam, byddai eich hawliad yn dod o dan y cod ymarfer gwirfoddol blaenorol.
• Yr uchafswm y gallwch ei hawlio yw £85,000. Os collwch fwy na hyn, gallwch godi cais gyda Gwasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol. Gallwch ddarganfod sut y gall Gwasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol eich helpu yn ein canllaw.
• Mae ceisiadau’n amodol ar derfyn amser o 13 mis ar ôl i’r taliad diwethaf gael ei wneud i sgamiwr, felly mae’n bwysig rhoi gwybod i’ch banc neu ddarparwr taliadau cyn gynted â phosibl.

Gellir gohirio neu wrthod ad-daliadau os oes gan y banc sail resymol dros gredu eich bod wedi bod yn esgeulus iawn, fel dweud wrth rywun eich PIN neu eich cyfrinair. Fodd bynnag, nid oes modd i banciau wybod bod y taliad wedi’i awdurdodi oherwydd bod eich PIN neu gyfrinair wedi cael ei ddefnyddio.

Darganfyddwch fwy am drafodion anawdurdodedig, a’r hyn sy’n cyfrif fel esgeulustodYn agor mewn ffenestr newydd, ar wefan yr FCA.

Efallai y bydd eich banc yn gwrthod eich cais am ad-daliad os ydynt yn credu y gallant brofi eich bod wedi bod yn hynod esgeulus neu wedi ymddwyn yn dwyllodrus.

Does dim rhaid i hyn fod yn ddiwedd y mater serch hynny - gallwch gwyno i’r banc.

Os nad ydych yn hapus â’r ffordd yr ymdriniwyd â’ch cwyn, gallwch wedyn fynd â’ch cwyn at Wasanaeth yr Ombwdsmon AriannolYn agor mewn ffenestr newydd

Mae sawl math o sgamiau hunaniaeth, gan gynnwys negeseuon testun, llythyrau, neu hyd yn oed wyneb yn wyneb – ond yn fwy a mwy, bydd y troseddwyr hyn yn eich targedu ar-lein.

Gallant fod ar sawl ffurf, ac fel arfer maent yn ymddangos fel cyfle cyfreithlon. Mae sgamwyr yn glyfar ac yn gwybod yr holl driciau i’ch cael i drosglwyddo’ch gwybodaeth.

Gwybod sut i adnabod sgamiau yw’r ffordd orau o amddiffyn eich hun. Dyma rai pethau i fod yn wyliadwrus ohonynt:

• Mae eich banc yn ffonio yn gofyn i chi symud arian.  Efallai mai’r sgam banc mwyaf cyffredin yw eich cael i drosglwyddo arian allan o’ch cyfrif, yn aml i ‘gyfrif diogel’. Ni fydd banciau byth yn gofyn i chi wneud hyn. Os ydych yn amheus o rywun yn dweud eu bod o'ch banc, rhowch y ffôn i lawr a’u ffonio’n ôl ar y rhif sy’n ymddangos ar eich cerdyn.
• Galw diwahoddiad.  Os bydd rhywun yn cysylltu â chi yn honni eu bod gan gwmni hysbys ac yn cynnig cynnyrch neu gytundeb i chi, ceisiwch osgoi cofrestru ar yr adeg hynny. Yn hytrach, cysylltwch â’r cwmni i ofyn a yw’n gyfreithlon (peidiwch â defnyddio unrhyw fanylion cyswllt y maent yn eu rhoi i chi).
• Gofynnir i chi dalu cyn derbyn eitem neu wasanaeth.  Er enghraifft, ffi ymlaen llaw cyn i fenthyciad gael ei dalu i’ch cyfrif.
• Mae’n anodd cysylltu â’r cwmni.  Os nad yw cwmni’n caniatáu ichi eu ffonio’n ôl, neu rifau ffôn symudol neu gyfeiriad blwch post yn unig yw eu manylion cyswllt.
• Camgymeriadau a typos mewn negeseuon e-bost a negeseuon testun.  Mae’r rhan fwyaf o negeseuon e-bost a negeseuon testun gan gwmnïau mawr yn cael eu prawfddarllen a’u gwirio. Cadwch lygad hefyd am gyfeiriad e-bost sydd â chymeriadau a llythyrau ar hap, ac e-byst yn eich annog i glicio dolen yn y neges.
• Os yw’n swnio’n rhy dda i fod yn wir, fel arfer mae yn rhy dda.  Er enghraifft, mae cwmni’n addo ad-daliad os ydych yn clicio ar ddolen ac yn nodi’ch manylion banc.
• Os gofynnir i chi am gyfrineiriau a rhifau PIN.  Ni fydd banc neu gwmni cyfreithlon byth yn gofyn i chi am eich rhif PIN nac unrhyw gyfrineiriau bancio ar-lein.
• Os ydych chi dan bwysau i wneud penderfyniad cyflym.  Mae sgamwyr yn hoffi cynnwys ymdeimlad o ofn neu frys fel tacteg i’ch bwlio i weithredu. Peidiwch byth â chael eich rhuthro i wneud penderfyniad.
• Ennill cystadleuaeth na wnaethoch chi gymryd rhan ynddi.  Osgoi cystadlaethau i ennill gwobrau ar dudalennau sy’n newydd iawn, neu nid y dudalen brand swyddogol. Byddwch yn wyliadwrus os cewch neges gan ddieithryn, brand neu hyd yn oed ffrind yn dweud wrthych eich bod wedi ennill cystadleuaeth nad ydych yn cofio cystadlu ynddi.
• Nid oes gan y wefan ddolen ddiogel.  Mae’n hawdd cael eich twyllo gan wefan ffug. Wrth ddefnyddio tudalennau gwe, gwnewch yn siŵr bod gan y wefan ddolen ddiogel trwy wirio bod symbol clo clap yn y porwr ac mae’r ddolen yn dechrau gyda ‘https://’.

Os ydych yn poeni a yw cwmni ariannol yn ddilys, gwiriwch bob amser ei fod yn ymddangos ar y Gofrestr Gwasanaethau AriannolYn agor mewn ffenestr newydd