Esbonio morgeisi llog yn unig ac ad-dalu

Mae dwy ran i forgais:

• Cyfalaf: yr arian rydych yn ei fenthyg
• Llog: y tâl a wneir gan y benthyciwr ar y swm sy'n ddyledus gennych.

Morgais cyfalaf ac ad-dalu yw'r math mwyaf cyffredin o forgais sy'n cael ei gynnig ar hyn o bryd. Gyda’r math hwn o forgais, byddwch yn gwneud ad-daliadau misol am gyfnod y cytunwyd arno (a elwir y ‘term’) nes eich bod wedi talu’r cyfalaf a’r llog yn ôl.

Mae hyn yn golygu y bydd y swm sy'n ddyledus gennych yn mynd yn llai bob mis ac, cyhyd â'ch bod yn cadw'r ad-daliadau i fyny, a bydd eich morgais yn cael ei ad-dalu ar ddiwedd y tymor. Mae’r term fel arfer yn 25 mlynedd.

Yna mae rhaid i chi hefyd benderfynu ar y math o gyfradd llog sydd eisiau arnoch ar eich morgais ad-dalu. Gallwch ddewis gosod y gyfradd llog dros amser, neu newidiol – sy'n golygu y gall y gyfradd llog godi neu ostwng.

Math arall o forgais yw morgais llog yn unig. Gyda'r math hwn dim ond ar y swm y gwnaethoch ei fenthyg bob mis y byddwch yn talu'r llog sy'n ddyledus, ac yn ad-dalu'r cyfalaf ar ddiwedd tymor y morgais.

Fodd bynnag, ychydig iawn o forgeisiau llog yn unig a gynigir bellach. Os ydyn nhw, mae hynny fel arfer mewn amgylchiadau arbennig fel prynu-i-osod neu os ydych yn gwneud cais am forgais nes ymlaen mewn bywyd. 

Mae hyn oherwydd nad oedd gan lawer o bobl y cynigiwyd morgeisi llog yn unig iddynt yn y gorffennol unrhyw fodd i dalu'r cyfalaf yn ôl ar ddiwedd y tymor.

Os oes gennych forgais llog yn unig ac na allwch ad-dalu'r cyfalaf, cysylltwch â'ch benthyciwr cyn gynted â phosibl i drafod eich opsiynau. Gorau po gyntaf i chi wneud hyn cyn i'ch morgais ddod i ben.