Beth yw’r broses ymgeisio am fenthyciad morgais?

Mae sawl cam wrth wneud cais am forgais - er efallai na fyddwch yn eu cwblhau yn yr union drefn hon.

Mae’n bwysig cydbwyso benthyg digon i brynu’ch cartref gyda sicrhau bod modd rheoli eich ad-daliadau misol nawr ac yn y dyfodol.

Defnyddiwch gyfrifiannell morgais i amcangyfrif eich ad-daliadau misol a’u cymharu â’ch cyllideb. Ystyriwch sut y byddech yn ymdopi’n ariannol pe bai’ch amgylchiadau’n newid, fel gostyngiad mewn incwm oherwydd colli swydd neu gymryd absenoldeb rhiant.

Gyda chymaint o opsiynau morgais - sefydlog, amrywiol, llog yn unig, ad-dalu, gostyngiad, a thracio – gall deimlo’n llethol, yn enwedig i brynwyr tro cyntaf. Dyna pam ei bod yn ddefnyddiol ymchwilio a deall mathau cyffredin o forgeisi. Dechreuwch gyda’n canllaw Deall morgeisi a chyfraddau llog.

Gallwch hefyd archwilio a ydych chi’n gymwys i gael cynlluniau prynu cartref y llywodraeth, a all helpu os ydych chi’n cael trafferth mynd ar yr ysgol eiddo. 

Mae’r rhan fwyaf o bobl yn gwneud cais am forgais gan ddefnyddio brocer morgais neu ymgynghorydd, yn enwedig os ydynt wedi sicrhau morgais i chi mewn egwyddor gyda’r un benthyciwr. Mae’r brocer yn ymdrin â’r rhan fwyaf o’r gwaith, gan gynnwys cwblhau a chyflwyno’r cais ar eich rhan.

Os ydych wedi ymchwilio i’ch opsiynau ac yn hyderus yn eich dewis, gallwch wneud cais yn uniongyrchol i’r benthyciwr eich hun.

Ni waeth sut rydych yn gwneud cais, bydd angen i chi ddarparu dogfennau penodol fel rhan o’ch cais, gan gynnwys prawf o incwm a blaendal, cyfriflenni banc ac ID.

Fel arfer mae’n cymryd 2 i 6 wythnos i ddarganfod a yw eich morgais wedi’i gymeradwyo. Yn ystod y cyfnod hwn, gall y benthyciwr drefnu arolwg prisio i sicrhau bod yr eiddo yn fuddsoddiad diogel. Efallai y bydd y benthyciwr yn talu’r arolwg ond gwiriwch bob amser rhag ofn y bydd angen i chi dalu’r gost.

Gall canlyniadau’r arolwg effeithio ar eich cynnig morgais terfynol. Os yw’r eiddo yn cael ei orbrisio neu os oes ganddo broblemau a allai leihau ei werth, gall y benthyciwr oedi’r broses neu leihau swm y benthyciad.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Sut i wneud cais am forgais.

Os aiff popeth yn ôl y bwriad, bydd eich brocer neu’ch benthyciwr yn cysylltu â chi mewn ychydig wythnosau gyda chynnig morgais.

Ar ôl i chi dderbyn y cynnig yn ysgrifenedig, adolygwch y gwaith papur yn ofalus i sicrhau ei fod yn cyd-fynd â’ch disgwyliadau. Fel arfer mae gennych saith diwrnod i dderbyn neu ganslo os byddwch yn newid eich meddwl.

Mae morgais mewn egwyddor (MIP) yn gynnig morgais amodol sy’n rhoi syniad i chi o faint y gallai benthyciwr (banc neu gymdeithas adeiladu fel arfer) adael i chi ei fenthyg. Nid yw’n warant o’ch cynnig morgais terfynol sydd ond yn cael ei gadarnhau ar ôl i chi wneud cais.

Mae benthycwyr gwahanol yn defnyddio termau gwahanol, ond mae Morgais mewn Egwyddor (MIP), Penderfyniad mewn Egwyddor (DIP), a Chytundeb mewn Egwyddor (AIP) i gyd yn golygu’r un peth.

Gall y dogfennau y gofynnir i chi amdanynt amrywio, ond bydd eich benthyciwr neu frocer yn cadarnhau’r hyn sydd ei angen arnoch chi.

Mae’r dogfennau y gofynnir amdanynt yn aml yn cynnwys:

• prawf o gyfeiriad (biliau cyfleustodau neu gyfriflenni banc)
• prawf o enillion (fel arfer 3-6 mis o slipiau cyflog)
• prawf o hunaniaeth (pasbort neu drwydded yrru)
• ffurflen P60 gan eich cyflogwr
• cyfriflenni banc o’r 3-6 mis diwethaf
• prawf o fudd-daliadau a dderbyniwyd (os yw’n berthnasol)
• prawf blaendal (fel cyfrif cynilo neu ddatganiadau LISA)
• datganiad blaendal rhodd (os yw unrhyw ran o’ch blaendal yn rhodd).

Os ydych yn hunangyflogedig, bydd angen y canlynol arnoch hefyd:

• datganiadau cyfrifon dros y ddwy neu dair blynedd diwethaf
• ffurflen dreth SA302 (os oes gennych sawl ffynhonnell incwm).

Os yw eich cais yn cael ei wrthod, peidiwch â phoeni - mae yna opsiynau.

Osgoi’r demtasiwn i wneud cais eto ar unwaith. Bydd gwneud nifer o geisiadau morgais mewn cyfnod byr o amser yn effeithio ar sgôr credyd. Siaradwch â’ch ymgynghorydd morgais am eich camau nesaf neu darllenwch ein canllaw Beth i’w wneud pan fydd eich cais am forgais yn cael ei wrthod.

Efallai y gallwch wneud newidiadau syml a all helpu, fel cofrestru i bleidleisio neu gywiro unrhyw gamgymeriadau ar eich ffeil credyd.

Mae’r rhesymau cyffredin dros wrthod cais am forgais yn cynnwys:

• hanes credyd gwael
• gormod o ddyled
• hanes cyflogaeth anghyflawn
• incwm yn rhy isel i dalu am ad-daliadau misol.

Os yw unrhyw un o’r rhain yn berthnasol i chi, edrychwch ar y canllawiau a’r teclynnau defnyddiol hyn:

• Sut i wella eich sgôr credyd
• Help os ydych yn cael trafferth gyda dyledion
• Cynlluniwr cyllideb

Gall sgôr credyd isel arwain at wrthod cais am forgais. Gall taliadau a fethwyd neu daliadau hwyr ar eich adroddiad credyd awgrymu eich bod wedi cael trafferth rheoli eich cyllid, sy’n faner goch i fenthycwyr. Dyna pam ei bod yn bwysig i wella eich sgôr credyd cyn gwneud cais.

Os oes angen morgais arnoch nawr ond bod gennych sgôr credyd llai na pherffaith, gallai brocer morgais helpu. Gallant chwilio’r farchnad i chi ddod o hyd i’r fargen orau a gwirio pa fenthycwyr sy’n fwy tebygol o dderbyn eich cais.

Darllenwch fwy yn ein blog A allwch gael morgais gyda chredyd gwael?